De puzzel die leidt tot een robuust watersysteem

Interview met Femke Dingemans, directeur Brabantse Milieufederatie en Eric van Griensven, sectordirecteur Bestuurszaken, Brabant Water

Het is essentieel dat het watersysteem in Nederland op lange termijn robuust wordt. Maar dat is zéker geen opzichzelfstaand vraagstuk, vinden Femke Dingemans en Eric van Griensven. “Het is belangrijker dan ooit om de diverse bedreigingen tegelijkertijd en gezamenlijk op te pakken”, stellen ze allebei. Een boeiende uitdaging voor de Brabantse Milieufederatie en Brabant Water.

Door verdroging, stikstof en achteruitgaande bodemkwaliteit staan de biodiversiteit en het watersysteem onder druk. “Het zijn op elkaar inwerkende bedreigingen die elkaar versterken en uiteindelijk ook onze gezondheid raken”, claimt Femke Dingemans, directeur van de Brabantse Milieufederatie. “Wil je iets aan die bedreigingen doen, dan moet je ze dus niet één voor één oplossen.” Het gaat volgens haar om een integrale opgave waarin zowel natuurherstel, de watervraag als bodemvitaliteit tegelijkertijd aangepakt moeten worden. “Een ongelofelijk ingewikkelde puzzel die we echt met alle partners moeten leggen.”

Eric van Griensven, sectordirecteur Bestuurszaken bij Brabant Water, deelt die opvatting. “Voor alle partners geldt – ook voor Brabant Water zelf – dat onze rol daarin groter kan zijn dan die tot nu toe was. Lange tijd hebben we vooral met elkaar gepraat over wie welk aandeel heeft in de problematiek. Pas als we erkennen dat we allemaal effect hebben op onze omgeving, kunnen we naar een doelgerichte oplossing toe. Of zoals een collega van mij het laatst mooi schetste: als je samen in een kano zit, maakt het niet uit waar het lekt. Om niet ten onder te gaan, moeten we allebei roeien.”

Elkaars belang erkennen

De verdeling van het grondwater speelt een grote rol in het debat. “De vraag naar zoet water neemt de komende jaren alleen maar toe”, geeft Femke aan. “Onder meer voor de landbouw, drink- en industriewater, voor het sproeien van tuinen, sportvelden en ander stedelijk groen. Daardoor is voor de natuur zelf steeds minder grondwater beschikbaar. Om verdroging tegen te gaan, is het essentieel dat we ons watersysteem anders inrichten en daarbij inzetten op een goede verdeling en op het vasthouden en besparen van water.”

Omdat beide organisaties zich vanuit de eigen kerntaak sterk maken voor natuur, milieu en drinkwater, komt de samenwerking soms op spanning. “Zeker in het licht van die verdroging, verdeling en ruimtedruk”, legt Femke uit. “In gesprekken over bijvoorbeeld vergunningen voor extra grondwateronttrekking zal de Brabantse Milieufederatie altijd de belangen van de natuur beschermen. Tegelijkertijd zal Brabant Water verdedigen waarom extra onttrekkingen in dat gebied nodig zijn. En de provincie heeft de verantwoordelijkheid om enerzijds de natuur te beschermen en er anderzijds voor te zorgen dat Brabant Water haar leveringsplicht kan nakomen. Ook in zulke dossiers moet je elkaar proberen te vinden.”

“De vraag naar zoet water neemt de komende jaren alleen maar toe. Om verdroging tegen te gaan, is het essentieel dat we ons watersysteem anders inrichten en daarbij inzetten op een goede verdeling en op het vasthouden en besparen van water.”

Femke Dingemans, directeur van de Brabantse Milieufederatie

Daarmee is Eric het volmondig eens. “Het is logisch dat we ons allebei sterk maken voor onze overtuiging. Daarvoor zijn beide functies – natuur en drinkwater – ook belangrijk genoeg. Willen we daarin de juiste afwegingen maken, dan is het goed dat we elkaars belang wederzijds erkennen en vroegtijdig meenemen. Ook bij zeer lastige beslissingen moeten we er meer op gaan vertrouwen dat partners de gezamenlijke langetermijndoelen voor ogen houden. Dat Brabant Water er nu voor kiest meer op te schuiven naar een natuurgerichte organisatie – en natuurherstel dus nog nadrukkelijker centraal gaat stellen in de organisatie en bedrijfsvoering – zal daaraan alleen maar bijdragen.”

Oprechte interesse

“Om nader tot elkaar te komen ging in 2020 een aantal collega’s van de twee organisaties informeel bij elkaar op bezoek”, vertelt Eric. “Om de ander – vanuit oprechte interesse en los van alles wat er speelt – te bevragen over wat men belangrijk vindt en waarom. Iedereen kwam daar enthousiast van terug en het vormde de aanleiding voor een concrete samenwerking waarbij we gebruik maken van elkaars kracht.”

Eric verwijst daarmee naar de bewustwordingscampagne Mèn Broabant, ons waoter, gericht op de Tilburgse woonwijk De Blaak die zich midden in grondwaterbeschermings-gebied bevindt. De Brabantse Milieufederatie en Brabant Water trekken in deze campagne samen op om bewoners van De Blaak te laten inzien dat ze op een unieke locatie wonen en daardoor direct invloed hebben op de kwaliteit van de drinkwaterbronnen. Hoewel de coronacrisis zorgde voor vertraging, liggen de plannen om het verder op te pakken al klaar. Juist dat vind Femke mooi in de samenwerking met Brabant Water. “Het is niet zo dat een drinkwaterbedrijf niets geeft om natuur of dat de Brabantse Milieufederatie geen respect heeft voor het feit dat Brabant Water moet leveren”, vult ze aan. “Door in elkaar te investeren, kom je ook daadwerkelijk verder in oplossingen. De samenwerking in Tilburg is daarvan een heel concreet voorbeeld en ik hoop dat er de komende jaren nog vele mooie voorbeelden volgen.”

Als het aan Eric ligt, is dat zeker het geval. “Ik kan aan mijn kinderen niet uitleggen waarom wij niet structureel zouden samenwerken met een partij als de Brabantse Milieufederatie. Ondanks de verschillende belangen, klopt het hart voor natuur bij ons allebei.” Femke beaamt dat. “De opgave waarvoor we staan is gigantisch. Dus moeten we elkaar als partners langdurig vasthouden, ook al zijn we het op onderdelen oneens. Zo zullen we soms dingen bereiken via een omweg of met twee stappen vooruit en eentje terug. Maar altijd met de blik naar voren, gericht op een duurzame toekomst in ieders belang.”